Samenwonend zonder testament? Uw partner erft niets van uw bezittingen
Veel mensen gaan ervan uit dat na hun overlijden alles vanzelf goed geregeld is. De partner erft alles, kinderen kunnen worden verzorgd. Maar zonder testament is dat lang niet altijd wat er daadwerkelijk gebeurt. Het wettelijk erfrecht regelt alles, en die wet houdt geen rekening met uw specifieke situatie.
De wet kiest uw erfgenamen
Het wettelijk erfrecht werkt met vier groepen erfgenamen, in een vaste volgorde. Groep één: uw echtgenoot of geregistreerde partner en uw eigen kinderen. Groep twee: uw ouders, broers en zussen. Daarna komen grootouders en hun nakomelingen, en als laatste overgrootouders. Pas als er in een groep helemaal niemand is, schuift de erfenis door naar de volgende. Zijn er nergens erfgenamen? Dan gaat alles naar de Staat.
Getrouwd en kinderen? Dan krijgt uw partner alle bezittingen: het huis, de inboedel, het spaargeld. De kinderen krijgen een geldvordering ter hoogte van hun erfdeel op de nalatenschap. Deze vordering kunnen zij in principe pas innen als de partner (de langstlevende ouder) overlijdt, tenzij de partner eerder failliet gaat of schuldsaneringsmaatregelen ondergaat. Dat klinkt netjes, en dat is het ook, zolang uw gezinssituatie past bij die standaardregeling.
Samenwoners vallen buiten de boot
Stel: u woont al jaren samen, jullie hebben een huis gekocht, misschien zelfs kinderen. Maar u bent niet getrouwd en heeft geen geregistreerd partnerschap. In dat geval erft uw partner niets van u. Niets. De wet kent samenwoners simpelweg niet als automatische erfgenamen.
Hebben u of uw partner kinderen uit een eerdere relatie? Dan erven die kinderen, en niet de samenwonende partner. Jullie kunnen tien jaar samen hebben gewoond, het maakt voor de wet geen verschil. Zonder testament staat uw partner met lege handen. Een samenlevingscontract maakt de partner niet tot erfgenaam. Daarvoor is altijd een testament nodig.
Stiefkinderen erven niet automatisch
In samengestelde gezinnen loopt het nog vaker anders dan verwacht. Stiefkinderen zijn geen wettelijke erfgenamen. Er is geen bloedband, dus de wet erkent ze niet. Hetzelfde geldt voor pleegkinderen en biologische kinderen die u niet heeft erkend. Wilt u dat zij meedelen in uw nalatenschap, dan moet u dat zwart op wit vastleggen in een notarieel testament. Er is geen andere weg.
Dat voelt misschien onlogisch als u al jaren een gezin vormt met stiefkinderen. Maar de wet kijkt niet naar de dagelijkse werkelijkheid, alleen naar juridische feiten.
Weten wat de wet invult, is het begin
U hoeft niet meteen alles te regelen. Maar weten wat er gebeurt als u niets doet, is een goed startpunt. Pas als u begrijpt wat de wet voor u invult, kunt u bewust kiezen of die standaardregeling bij uw situatie past, of niet. Juist voor samenwoners en samengestelde gezinnen is dat inzicht meer waard dan u denkt.